17 پرسش و پاسخ

1. سلام خانم دکتردو مندالم هیه یکی ۱۰ ساله و یکی یک سالو نیو کچ گورکم زیادی عصبیه اجازه نادات امن محبت به بابی یا خوشکی بکم توره دبیت دلت امنت خوش ناویت خوم دکوژم و هزار شتی دیکه چبکم بنظرت

   پاسخ

   1. سەڵاو ڕیز خاتوو شیدا سپاس بۆ پرسیاڕتان لە کازیوه
      پرسیاریکی زۆر لە دایکەکانە کاتێک منداڵی دووهەم دێت ئەم کێشەیان بۆ دروست دەبێت
      کاتێک منداڵی دووهەم بە دنیا دێت منداڵی یەکم با دوو هەستی جیاواز ڕۆبەڕۆ دەبێت لە ڕوانگەی دەروونناسیەوە پی دکە دەلین بحرانی عاتفی و سۆزداری کە لە منداڵەکە هەستی حسادت,دڵڕاوکێ(اضطراب) و یا تندو تیژی(پرخاشگری) دروست دەکات وا بیر دەکەتەوە کە وەکو جاران نەبیت دایک و بابی خۆشیان ناویت تەواو هەولی ئەوەیەتی کە سەرنجی دایبابی بە خۆی ڕابکێشینت دەبینی دەگەڕێتەوە بە ڕەفتاری منداڵانە یان نافرمانی و لاساری کردن ئەم کاردەنەوە زۆر کات ئاسایی و تەبیعیە بەشێک لە سازگاری منداڵ بەو بارودۆخی (شرایط)تازەیە.بەڵام ئەگە دایبابە نەتوانت بە پیداویستکانی سۆزدرای واتە عاتفی سەرنج نەدات و براوردی بکات دەتوانت ئاسیب و زەری بەو منداڵە بگینت کەواتە دەبێت زۆر هۆشتان بە منداڵی یەکەمتان بێت
      چارەسەر چییە و چۆن دەبێت ڕەفتاری لەگەڵ بکەن
      ۱) دستور دان پێ کەم کەنەوە چۆنکه دەبیتە لاساری کردنی
      ۲)هەۆل بدەن لە دڕێژای ڕۆژ دا چەندین جار لە باوش و ماچ کردنتان هەبێت هەر دووکتان پیویستە پی بلین وە زۆرمان خۆش دەوی
      ۳)لە بەر دەمی کەسانی دیکە تعریف و ستایشی بکەن کە چەندە بە جوانی لەگەڵ خۆشک یان برای کی ڕەفتار و کار انجام دەدەت
      ۴) چاوروانی و انتظارت لەگڵ تەمنی ئەو گونجاوە و مناسب بێت بەردەوام ڵۆمە و سرزنش مەکە کە تۆ گەورتری نابیت ئەم کارانە بکەیت
      ۵) زۆر گرینگە زیاتر سەرنج بەدن بە منداڵە گەورەکەت تەواو کارەکانی تەنەنت کارێکی چۆکەشی کرد بیبینیت

      سەرکەتوو بن

      پاسخ

2. سڵاو کات باش. خانم حوریه من برایەکم هەیە تەمەنی شازدە ساڵە و فکر دەکەم تووشی خەمۆکی بووه. ئایا ئێوه لەگەڵ ئەو تەمەنەش کار دەکەن سەبارەت بەو بابەتە بێت بۆلاتان؟

   پاسخ

   1. سڵاو ڕێز کاتتان باش خاتوو یار ئەحمدی بەڵێ لەم تەمەنش دا کار دەکین لە خزمەت دەین

      پاسخ

3. سلاو خانم حوریه عزیز وخت تان بخیر،ماندونبن
   کچه‌کم3سال3مانگه زور لاساری دکات نازنم چونی رفتار لگل بکم ،زور دگری ،پیم خوش نیه اونده اذیت بیت تکایه راهنماییم بکن

   پاسخ

   1. سڵاو ڕیز زۆر سپاس بۆ پرسیارتان لە سایتی کازیوە
      دایکی لیانا پێشترەکی بزانن کە چە ڕەفتارهایک بۆ منداڵانی تەمەنی ۳بۆ۴ ساڵە ئاسایی(طبیعی) و چە ڕەفتارەێک ئاسایی نییە. لەم تەمەنە لاساری کردن(لجبازی) تندو تیژی(پرخاشگری) و خلقیاتی ثابت نییە ئەوانە لەم تەمەنە پا ئاساییە
      بۆ چی لاساری دەکن دەتوانت بو سەرنج ڕاکێشان کەسانی دیکە بە خۆیەوە بێت,بۆ گەشە کردنی متمانە بە خۆ بوون کە مستقل بێت(رشد استقلال طلبی) ,پیویستی بە ئازادی و یا کێشەکانی ئیوە دایک و باب بێت
      لەم تەمەنە چۆنکە بە تەواوی زمانی دایکی یان وشەی قسە کردن لە حالی کامل بوون هەیە زۆر وشەی (نە) بە کار دێنن بە(نە) گووتان دیانهەوێت تاک بوونی خویان بسلمێنن(فردیت خود) کە واتە ئەگر ئەوە چاو لێ کەین دەتوانێت نشان لە کامل بوونی گەشەی کەسایتی ( تکامل رشد شخصیت) بێت کە ئەوش تایبەتمندی ئەڕینی ( ویژگی مثبت) منداڵەکەت بێت. دەتوانیین دەرک بکەین کە چەندە سرسختی و لاساری منداڵی ۳ سالە دەتوانیت زۆر دایک و باب ماندو و لە تحمل کردن بە دەر
      ببات.
      کە واتە لاساری منداڵ تا حەدیک نشلنی باشە بەڵام ئەگە زیاتر لە حدی خۆی تیپەر بێت دەتوانیت ببیت بە هۆیی ناراختی و کەم تحملی دایباب بیت.
      ●چی بکەین و چۆن ڕەفتاریان لەگەڵ بکەین

      ۱)دەرک بکە کە منداڵکەت ڕۆ بە گەشە کردنه و دیەوێت مستقل بێت

      ۲) بحث و مناقشە لەگەڵی مەکە زیاتر هەول بدە کە ئاگاداری بکەی. بە زۆری و شەر جل و برگی بۆ مگورە , بە زۆری تانی پێ مەدە ئەوانە ڕەفتارهایەکن کە زەرر بە منداڵەکات ناگەینین ئەگە انجامی ندا.
      ۳) لە گووتنی نە زۆر دۆری بکه دەتوانیت بە جی نە شتیکی دیکڵی بۆ دانی یا پیشنیار بدی کە حواسی پرت بکی
      ۴) هەلبژاردی دیکە بۆ دانی (حق انتخاب) دۆ گزینە یا شت بۆ منداڵەکات دەبنێ تا هەستی کنترل کردنی هەبیت
      ۵) هەوڵ بدن کە بۆ خۆتان باشترین الگو بن منداڵ گوێ بە قسەی ئێوە ڕاگرت بالکو سەرەنج دەدەت ڕەفتاری ئێوە کە سەبر پیشە بکەن تا بتوانیت لە کاتی لاساری هەستی گریانی بە جوانی نشان بدەت
      ۶) دەتوانی لە کاتی لاساری یان ڕەفتارێکی خراپ سەرنجی پێ ندی تکنیکی (توجە نکردن) بە جی ئەو هەرکات دیتت کە کاڕێک بتش یان ڕەفتارێکی باش دەکات دەست بە جی ستایش و تشویق بکرێت
      خالێکی گرنگ بەو تکنیکە ئەوەیە کە لە چە بارودۆخێک دا دەبێت ئەم کارە بکەیت کەواتە لە کاتیک دابێت کە ڕەفتاری ئەو ختەرناک نەبیت بۆ نمونە لە دەرەوی ماڵێ یان میوانی ناتوانێت ئەم کارە بکەیت و جواب نەدەتەوە
      سپاس و سەرکەوتوو بن

      پاسخ

4. سلام ماندونبن ببخشن کوریکی ۱۸مانگم هیه که ناتوانه دفاع له خوی کا وقتیک لگل مندالانی دیکه کایه دکات اوان شتکانی لی دستینن واویش دست دکا به گریان ودیت به من دلیت که شتکی بوورگرموه اومندالانی دیکه حتی لویش چکولترن بوخویان شتکه وردگرنوه اوکوری من حتی اگر اسباب بازی خوشی بیت ناوتوانه بیستینیت ممنون دبم پم بلن که چونی لگل برخوردبکم که چابیت واویش زرنگ بیت

   پاسخ

   1. سڵاو ڕیز خاتوو گلاوێژ زۆر سپاس بۆ پرسیارتان لە سایتی کازیوە
      منداڵان کاتێک مهارتە های حرکتی ، شناختی، اجتماعی و کلامی فێر بوون جا ئەودم دەتوانین فێری بەرگری کردن لەخۆ یا جرأتمندی فێر بکەین. ئەوانە دوای تەمنی چوار سالە فێر دەبنن. چۆنکە کورەکەتان لە تەمەنێکی کەم دایە ئیستا زۆە کە فێری بکی چۆنکە لەم تەمەنە دا تانیا تمرکزیان لە سەر خۆیانە درکیان لە سەر ارتباطی بین فردی یان کەسەنی دیکە نییە تا بزانن کە لە حقی اجحاف دەکن و زۆر هەستی مالکیتیان هەیە کە شتی خۆمە نایدم بە کەس . بۆ نگرانی خۆشتان دەتەنەوێت کە لە داهاتوو دا وا نەبێت بە شێوازی کایە بە تایبەت لەگەڵ باوکی زۆرانێن یان نقش ایفا بکەن کە دیەوێت مندالێک شتی لی بسەنێت چوناچون رەفتار بکات پی نشان بدەن دیسان دیلێمەوە دەبێت بە شێوازی کایە بێت نە تندو تیژی . و دواتر لەم کاتەنە دا چۆنکە تەمەنی کەمە باشترە ئیوە لە مندالە کەتان دفاع بکەن وجواب ورەن بەڵام کاتێک گەورەتر بوو دەبێت فێر بێت کە بۆ خۆی دفاع بکە ئیوە نابێت دخالت بکەن البتە دەبێ فێری مەارتی جرأتمندی بێت نە بە شەر لە خۆی دفاع بکە لە تەمەنی سێ بۆ چوار ساڵیەوە کتێب داستان سەبارت بە دفاع منداڵان بۆی بخینەوە(انتشارات نردبان پرە لەم جورە کتێبانە) و لە کووتایی دا فێری خۆ ڕێز گرتن یانی(عزت نفسی) بکە.
      هیوای سەرکەوتن

      پاسخ

5. سڵاو و ڕێز خوشکی عازیزم پرسیارکم هەبوو سەبارەت بە مندالەکم لە خزمەتان ئەگە بە ئەرک نەبێ وەلامان بدەنەوە مەمنوونتان دەبم
   کورەکەم تەمەنی ۲سال و ۱ مانگە ماوەی یک مانگ دەبێ فێر بووە دوور لە ڕووی ئێوە دەسکاری خۆی دەکا و زۆر کات کە چاو لە کارتۆن دەکا و فکری دەروا دەستی دەخاتە نێو شەلوارەکەی یا دەنا لە سەر شەلوارەکەوە دەستکاری خۆی دەکا
   نازانم چی لێ بکەین کە دەنگیشی دەدەین زۆر بە قسەمان ناکا

   پاسخ

   1. منداڵان چەند هۆکاری هەیە
      ۱) دەتوانیت بە هۆی ئیسترس بێت
      ۲)یان ناساندنی جەستە
      ۳) یان لە رووی عادەت
      ۴)زۆرێک لە منداڵان دەیانەویت توجە سەرنج ڕاکێشن بە خۆیان
      ۵) خارش یان عفونت
      ئەمەنە دەتوانت هۆی ئەم کارە بێت بەڵام ئەم منداڵی ئێوە تەنیا لە کاتی چاۆ لە کردنی کارتون یان لە فکر دا ئەم کارە دەکات لە کاتی بێکاری وا دەکات جا لێرە بۆ تەرکی ئەم عادەتە چەند شت لەبر چاوبگرن
      ۱)بە هیچ شێوازێک دەنگ یا تذکری پێ مەدن. وا ڕەفتار بکن کە هیچتان نەدیوە با بەم کارە تقویت نەبێت بە دەوروبەری کەسانی دیکش وا بلێن کە توجە نکن
      ۲) لەم کاتانە دا دەستی بە شتێک وەکو اسباب بازی توپ یان خمیر بازی (کایەی هەویری) سەرقاڵ بکە
      ۳) دەتوانی شەوانە لە کاتی خەلوت پێش خەوتن چیرۆکی سەبارت بە ئەم کێشەیە باس بکی کە کاڕێکی جوان نییە بەڵام ئاگادار بە بە هیچ شیوەیک هەستی گوناحی پێ مەدە کە شتێکی ناخز یا قیزەونە با لە داهاتوو دا هەستی ناخۆشی نەبێت بە جەستی
      ئەگە زۆر تکرار نەبێتەوە تا دوای ۶ساڵگی هیچ
      هیوای سەرکەوتن

      پاسخ

6. سلام خانم حوریه وقت بخیر من یه دختر ۱۱ ساله دارم نمیتونه به تنهایی بخوابه و پیش ما می‌خوابه و این مشکل ساز شده لطفاً راهنمایی مون کنید

   پاسخ

   1. سڵاو ریز خاتوو بەیان. زۆر سپاس بۆ پرسیارتان لە سایتی کازیوە

      بۆ وڵامی ئەم پرسیارە باشترە بزانم کە هوکاری چییە کە ناتوانیت جیا لەئیوە بخەویت؟
      تکایە وڵامی ئەم پرسیارەنە بدەنەوە تا من بتوانم بە جوانی ڕینەویتان بکم(راهنمایی کنم)

      ۱)منداڵی دیکتان هەیە یا تاقە منداڵە؟
      ۲)ئایا دیوی خۆی هەیە یان تەنیا یەک دیوتان هەیە یان هیچ
      ۳) ئایا لەوه پێش هەولتان دەوە که جیا بێتوه بەلام تی دا سەرکەوتوو نەبون نیتوانیوە جیا بخەوێت
      ۴)ئایا ترس لە تاریکیە یا خۆ شتهایکی ترسناک وەکو رۆح و جن هەیە؟یان وابستگی بە ئیوە کە عادتی گرتووە؟

      پاسخ

      1. سلاو خانم حوریە سپاس کە ولامی پرسیارەکت پە دایناوە
         منداڵی سومە دیوی جداشی ەیە بەلام شەوانە بەدەم خەو هلدستا لەبەر اوە نەمدەتوانی بە جیا بیخەوینم ەستا کە کەمێک باشتر بوە دمەوە جیاێ کەمەوە بەلام دترسە بە تەنیا نازانم وابەستگیە یا ترسە لوە پیش هەولمان داوە کە جیا بەخەویت بەلام تی دا سەرکەوتو نەبوین

         پاسخ

7. سڵاو . پرسیاریکم هەیە. کچەکەم ٢ ساڵانە کاتی خەو پەتویەکی نەرمی هەیە لە نێوگەڵ و ڕانی هەڵدەسوو و چەند جار بەزللە لێمدا. چ بکەم ئەگەر دیسان وایکردەوە ؟

   پاسخ

   1. سڵاو ڕیز سپاس بۆ پرسیارتان لە سایتی کازیوە
      دایکی ئالا پێشتر بزانن ئەم ڕەفتارە لە منداڵانی ۲سال تا ۵ساڵە ئاسایی و تەبیعیە بە شتێکی سەیر چاوی لێ مەکن. زۆر منداڵان بە هۆی چەند هوکار دەتوانێت ڕووبدەت یەکم چاو لێ کن بزانن عفونتی بدنی نییە ئەگە نەبوو دەتوانێت بە هۆی ترس یان ئێسترێس بێت یان بارودوخی ناو ماڵەکە کە نائارام بێت. هەلەترین کار ئەویە کە بە تندوتێژی ناتوانن ئەم کاری لێ دوور بخەنەوە هیچ کە چاک نابێت خراپتریشی دەکات. باشترین کار ئەوەیە کە لەم کاتە دا سەرقاڵی بەکی یان دەستی مەشغول بکی بە شتێکی دیکە. دواتر تا دەتوانی لە باوش و ئارامی بکەیەوە با هست بە ئەمنیت و خۆشی بکات تا کم کم لەبێری بچێتەوە. لە کۆتاییدا شەوانە پێش خەوتن تا دە خۆلەک جەستەی بە ڕوون(نارگیل یان زیتون) ماساژ بدی.
      ئەگە تەواو ئەم کارانت کرد بەلام هەر وا بوو باشترە لە دەروونناسی منداڵ یارمەتی وەربگرن

      هیوایی سەرکەوتن.

      پاسخ

8. سلام خانم حوریه عازیز
   کچه کم ۶سالانه له سنجش پیان کوتین که لیلی ناتوانی بروا له آینده دا توشی مشکل دبه له یادگیری دا
   به رای ایوه چاره چیه

   پاسخ

   1. سڵاوڕیز زۆر سپاس بۆ پرسیارەکتان لە سایتی کازیوە.
      خانم رفیعی ئەو کێشەیە دەگەڕێتە وە سەر مهارتهای حرکتی درشت وەکو( ڕێگا ڕۆشت ،هلاتن ، پەڕین یان ڕاوستان لە سەر یەک لاق ،دەنیشتن تعادل ) و نشان لە ضعفی عضلات اندامی تحتانیه لە یادگیری مێشک کێشەی بۆ دروست ناکات بو بە هێز بوونی جەستەی و مهارتی حرکتی باشترە بیبن بۆ لای پزشک یان کار درمانی بە تمرین و کایە یی حرکتی( بازی های حرکتی) چارە سەر و بە هێز دەبێت.
      هیوادارین کە بە باشی چارە سەر بێت

      پاسخ