من عێرفان سولەیمانی سیفەتم . لە ماوەی ساڵانی کارکردنم لە بواری زیانە کۆمەڵایەتییەکان، بەتایبەتی بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان، ئەزموونی بەنرخم بەدەستهێناوە کە حەز دەکەم لەگەڵتان باسی بکەم.
لە ساڵی ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲ لە تاران، لە ناوەندە جۆراوجۆرەکانی پەیوەست بەم بوارە، تووشی کەسانێک بووم کە ئالوودەبوون کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر ژیانیان هەبووە. وەک پسپۆڕێک شایەتی ئەوە بووم کە چۆن بەکارهێنانی بەردەوامی ماددە هۆشبەرەکان مرۆڤەکان لە خێزان و کار و کۆمەڵگا دوور دەخاتەوەو بەرەو گۆشەگیری و زیان و خەساری زیاتریان دەبات. بە وردبوونەوە لە پرۆسەی وێرانکەری ئالوودەبوون و کێشە جەستەیی و دەروونییەکانی ، تێگەیشتنێکی قووڵم لەم دیاردەیە بەدەستهێناوە.
ڕەنگە تۆ یان کەسێکی ئازیزت لە ئێستادا ڕووبەڕووی ئەم ئاستەنگە بووبیتەوە و بەدوای ڕێگەیەکدا بگەڕێیت بۆ مامەڵەکردن لەگەڵی. تێگەیشتن لەوەی کە ئالوودەبوون نەخۆشییەکی فرەلایەنە و ئاڵۆزە، یەکەم هەنگاوە لەسەر ڕێگای چاکبوونەوە. هەڵوێستی ئێمە بەرامبەر بە ئالوودەبوون پێویستی بە پێداچوونەوە هەیە. بەداخەوە چاوەڕوانی ناڕاستەقینە و تۆمەت و ئەنگ لێدانی ئەو کەسانەی کە ئالوودەبوون، ڕێگری لە چاکبوونەوەیان دەکات. پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە دووبارەکردنەوەی ئاکارەکانی ئالوودەبوون بەشێکی حەتمییە لە پرۆسەی چاکبوونەوە و نابێت ببێتە هۆی نائومێدی و دووری کردن لەو کەسانە.
لێرەدا پێویستە جەخت لەوە بکەمەوە کە وشەی "چارەسەری ئالوودەبوون" دەبێ بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت. گرینگە بۆ دایک و باوک و کۆمەڵگا ڕوون بکەینەوە کە ئالوودەبوون نەخۆشییەکی مێشکە لەگەڵ دەرکەوتنی ئاکارە نەشیاوەکان، کە نەخۆشییەکی درێژخایەنە و دووبارەدەبێتەوە و بەرەوپێشچوون دەڕوا . ئالوودەبوون چارەسەر دەکرێت، بەڵام نەک تەنها بە پاککردنەوەی ژەهر، نەک تەنها بە دەرمان و تەنها بە دەستێوەردان، نەک تەنها بە ڕاوێژکاری یان چارەسەرکردنی نەخۆشیە دەروونییەکان بەڵکو چارەسەری سەرکەوتوو پێویستی بە پرۆسەیەکی درێژخایەنە، لەگەڵ چەندین دەستێوەردان و چاودێریکردنی بەردەوام. تێکەڵەیەک لەم ڕێگایانە دەتوانێت یارمەتی خەڵک بدات ژیانێکی تەندروستتر بژین.
ئێمە بە بەکارهێنانی ڕێگاکانی چارەسەری دەرمانی و دەروونناسی، یارمەتی ئەو کەسانە و خێزانەکانیان دەدەین کە تووشی ماددە هۆشبەر و کحولیەکان بوون بۆ قبوڵکردن و تێگەیشتن لە ئالوودەبوون، باشترکردنی کوالیتی ژیانی تاکەکەسی و پیشەیی کەسی هۆگر و گواستنەوە بۆ ژیانێکی بێ ماددە هۆشبەرەکان و کحول لەگەڵ خێزان و هاوڕێیان.
ئەگەر تۆ یان کەسێکی ئازیزت ڕووبەڕووی نەخۆشی ئالوودەبوون بوویەنەتەوە، ئەوە بزانە کە هیوای چاکبوونەوە هەیە ، بە هاوکاری کەسانی پسپۆر و بەئەزموون و پاڵپشتی خێزان و کۆمەڵگا، دەتوانرێت ئەم ڕێگا سەختە بە سەرکەوتوویی ببڕدرێت.
بانگهێشتت دەکەم سەردانی بەشی گرتنەوەی سەرەی ڕاوێژکاری بکەی بۆ وەرگرتنی ڕاوێژ سەبارەت بە ئالوودەبوون بە ماددە هۆشبەرەکان یان کحول.
دەروونناسى قوتابخانە بۆ خوێندکارانى خاوەن پێداویستی تایبەت لە تاران

بواری پەروەردەیی :
1- چارەسەری زانینی(CBT) بۆ نەخۆشی دەروونی
2- زەینئاگایی(mindfulness)
3- چارەسەری دەروونی بۆ بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان
4- خولی پێشەکی لە چارەسەری بوون(وجودی)
5- چارەسەری CBT

بواری چالاکی:
1- نەخۆشی خەمۆکی و دڵەڕاوکێ و وەسوەسە-ناچاری
2- خۆڕێزی و کامڵخوازی
3- بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان و هۆگری بە کحوول
4- نەخۆشیەکانی فێربوون (خوێندنەوە، نووسین، بیرکاری)
5- ڕاهێنانی خێزانی بۆ دایک و باوکی خاوەن منداڵی خاوەن پێداویستی تایبەت
٦- ڕاوێژکاری بۆ کەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت (MS، شێرپەنجە، کەمئەندامی جەستەیی، نابینایان و ...)