خەونی ناخۆش و ترس لە خەوتن: نیشانەی کێشەی دەروونییە؟ ڕوونکردنەوە و چارەسەر
پێشەکی: خەونی ناخۆش چییە و بۆ یەکەم جار دەردەکەوێت؟
خەونە ئاڵۆزەکان و ترس لە خەوتن تەنها کێشەیەکی سادەی خەو نییە، بەڵکو زۆرجار ڕەنگدانەوەی کەموکوڕی دەروونی، دڵەڕاوکێ و ململانێی دەروونی چارەسەرنەکراون. زەینی نائاگام ئەو شتانە دەردەخات کە پشتگوێی دەخەین یان دەترسین لە ژیانی بێداریماندا ڕووبەڕووی ببینەوە.
پەیوەندی خەونی ناخۆش بە تێکچوون و کێشەی دەروونی
توێژینەوەکان دەریدەخەن کە خەونی ئاڵۆزی بەردەوام و ترس دەتوانێت پەیوەست بێت بە کێشە دەروونییەکانی وەک:
١. خەمۆکی (Depression)
- هەستکردن بە پووچی و بێ هیوایی
- دابڕان لە کەسێتی خۆت لە خەونەکاندا
٢. تێک چوونی دوو جەمسەری (Bipolar Disorder)
- گۆڕانکاری توندی هەست و مامەڵە
- خەونە توندوتیژەکان کە ڕەنگدانەوەی گۆڕانی حاڵەتن
٣. نەخۆشی وەسوەسەیی-ناچاری (OCD)
- بیروکەی دووبارەبووەوە کە دەبێتە هۆی دڵەڕاوکێ
- خەونە دووبارەبووەوەکان لەسەر هەمان بابەت
٤. نەخۆشی دڵەڕاوکێی گشتگیر (GAD)
- نیگەرانی بەردەوام لە خەونەکاندا
- ترس لە ڕووداوە نەخوازراوەکان
کەی دەبێت سەرقاڵی خەونی ناخۆش بکەین؟
ئەگەر ئەم نیشانانەت هەیە، کاتی ئەوەیە سەردانی پسپۆڕ بکەیت:
- خەونی ناخۆش زیاتر لە چەند هەفتەیەک بەردەوام بێت
- ترس لە خەوتن هەبێت و خۆت لە خەو دووربخەیتەوە
- کاری ڕۆژانەت تێکبدات
- کێشەی خەو درێژخایەن هەیە
بۆچی دەبێت لەگەڵ دەروونناس قسە بکەین؟
پسپۆڕێکی تەندروستی دەروونی دەتوانێت یارمەتیت بدات لە:
- دەست نیشان کردنی ڕەگی دڵەڕاوکێ و ترسەکانت
- ڕێک خستنی کێشە دەروونیەکان و دۆزینەوەی چارەسەری کردەیی
- گۆڕینی شێوازی بیرکردنەوەی نەرێنی
- دەست نیشان کردن و چارەسەری نەخۆشییەکی دەروونی (ئەگەر بوونی هەبێت)
چارەسەر و ڕێگاکانی مامەڵە
١. چارەسەری ڕەفتاری-شناختی (CBT)
٢. تەکنیکەکانی کۆنتڕۆڵی دڵەڕاوکێ
٣. گۆڕانکاری لە شێوازی ژیان
٤. دەرمان لە کاتی پێویست
کۆتایی: خەونەکانت گرینگ وەربگرە!
خەونە خراپەکان تەنها ڕووداوی هەڕەمەکی نین – پەیامی گرنگن لە مێشکی نائاگاییتەوە. ئەگەر ئەم نیشانانەت هەیە، لەبری ئەوەی پشتگوێ بخەیت یان لێیان بترسیت، یەکەم هەنگاو بۆ چارەسەر قسەکردن لەگەڵ پسپۆڕێکی تەندروستی دەروونییه.
