هاوپۆل: وتاری زانستی

 پێشەکی:  ئێریک ئێریکسۆن(Erik H.Erikson)، دەروونناسێکی ئەڵمانی-ئەمریکی بو، یەکێک بوو لەو کەسایەتیانەی کە کارێکی زۆری لەسەر قۆناغەکانی گەشەسەندنی مرۆڤ لە سەدەی بیستەمدا کردووە. لە پەرەپێدانی تیۆری فرۆید ، شێوازێکی هەشت قۆناغی گەشەسەندنی مرۆڤی خستەڕوو کە نەتەنها منداڵی بەڵکو هەموو سووڕی ژیانی مرۆڤی لەبەر گرتووە(Erikson, 1950). تیۆرییەکەی بە گەشەپێدانی دەروونی-کۆمەڵایەتی(Psychosocial Development) ناسراوە و تێکەڵەیەکە لە تێڕوانینەکانی شیکاری… بەردەوام بە لە خوێندنەوەی تیۆری گەشەسەندنی دەروونی_کۆمەڵایەتی(Psychosocial Development) ئێریک ئێریکسۆن

توێژینەوەیەک کە لە گۆڤاری Self & Identity بڵاوکراوەتەوە، دەریخستووە ئەو کەسانەی هەستێکی ڕوونیان لە خۆیان نییە واتە دەروونی خۆیان جوان ناناسن، کەمتر هەستیارن لە هەڵسەنگاندنی هاوژیندا، بەتایبەتی کاتێک هەڵسەنگاندن بۆ بژاردە و کەسە کەمتر گونجاوەکان دەکەن. پەیوەندی سۆزداری کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر ئاسایشی تاک هەیە، بەڵام زۆرێک لەو پەیوەندیانە شکست دەهێنن. گونجاوی- واتە ئەو ڕادەیەی دوو… بەردەوام بە لە خوێندنەوەی هەبوونی هەستی ناڕوون لە دەروونی خۆت وادەکات مرۆڤ کەمتر هەستیار بێ بۆ هەڵبژاردنی هاوبەشێکی سۆزدار

پوختەیەک لەسەر ئەو بابەتە پێیوەندی سێکسی یەکێکە لە بابەتە گرینگەکانی ڕەزامەندی هاوسەرگیری. چەند هۆکار کاریگەرییان لەسەر چۆنێتی ئەم پێیوەندییە هەیە، کە ئەگەر پشتگوێ بخرێت دەتوانێت ببێتە هۆی کەمبوونەوەی ئارەزوو و گەرم و گوڕی. ئەم بابەتە بە ڕێبازێکی کاریگەر  پێنج بواری گرینگ و سەرەکی لەخۆدەگرێت کە دەتوانێت پێیوەندی سێکسی ژن و مێرد بەهێز و چێژبەخشتر بکات.… بەردەوام بە لە خوێندنەوەی دەوڵەمەندکردنی پێیوەندی سێکسی هاوسەرەکان بە چالاککردنی پێنج خاڵی گرینگ

توێژینەوەیەک کە لە پۆڵەندا ئەنجامدراوە، توێژینەوەی لەسەر پێوەندی نێوان تایبەتمەندی کەسایەتی نەگونجاو و نیشانەکانی خەمۆکی و دڵەڕاوکێ کردووە. توێژینەوەکە دەریخستووە کە ناسنامەی تێکچوو و کاریگەری نەرێنی دوو پێشبینیکەری بەهێز بۆ خەمۆکی و دڵەڕاوکێن، لەکاتێکدا هاودڵی و گۆشەگیری بە تایبەتی پێوەندییان بە نیشانەکانی دڵەڕاوکێیەوە هەیە. ئەم توێژینەوەیە لە گۆڤاری (Scientific Reports) بڵاوکراوەتەوە.  تایبەتمەندی کەسایەتی نەگونجاو بریتیە… بەردەوام بە لە خوێندنەوەی ناسنامەی تێکچوو و کاریگەری نەرێنی، پێشبینی نیشانەکانی خەمۆکی و دڵەڕاوکێ دەکەن

بەشداریکردنی باوک بە کوالیتیێکی نزم دەبێتە هۆی ئەوەی کوڕان لە پێوەندی ئەوینداریدا کەمتر وەبەرهێنان بکەن.  توێژینەوەیەک کە لە گۆڤاری (Evolutionary Psychological Science)دا بڵاوکراوەتەوە، دەریدەخات کوالیتی وەبەرهێنانی باوکان لە تەمەنی منداڵیدا کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر بیروباوەڕی کوڕانی پێگەیشتوو هەیە سەبارەت بە پێوەندی ئەوینداری و ئامادەیی بۆ وەبەرهێنان لە هاوژینەکەیاندا.  وەبەرهێنانی دایک و باوک بە تایبەت لە لایەن… بەردەوام بە لە خوێندنەوەی بەشداریکردنی باوک بە کوالیتیێکی نزم دەبێتە هۆی چی؟

ترسان لە خیانەت دەبێتە هۆی دروست بوونی ئاکاری سۆزداری و ئاکارە کۆنتڕۆلکەرەکان.  توێژینەوە نوێیەکان پشتڕاستیان کردەوە کە خەیاڵی خەیانەتکردنی هاوژین ، ئیرەیی بەشداربووان زیاد دەکات. ئەم زیادبوونی ئیرەییە هانیان دەدات شێوازی جۆراوجۆر بۆ پاراستنی هاوژینەکەیان بە کاربهێنن، کە لەوانەیە سەپاندنی تێچوو (بۆ نموونە، هاندانی ئیرەیی، هەڕەشەکردن) یان دابینکردنی سوود (بۆ نموونە، دیاری پێدان، نیشاندانی سۆز)… بەردەوام بە لە خوێندنەوەی ترسان لە خیانەت دەبێتە هۆی دروست بوونی چی؟ 

توێژینەوەیەک کە لە چین ئەنجامدراوە دەریخستوە ئەو کەسانەی دڵەڕاوکێی کۆمەڵایەتی بەرچاویان هەیە، کەمتر بەشداری لە ئاکارە کۆمەڵایەتییە ئەرێنییەکان دەکەن، بەتایبەتی کاتێک ئەم ئاکارانە پێویستیان بە هەوڵدان هەیە. بەڵام ئەم کاریگەرییە تەنها لەو ئەرکانەدا بەدیکرا کە لەو کەسانەی دڵەڕاوکێی کۆمەڵایەتییان هەبوو چاوەڕوان دەکرا شتێک بۆ کەسێکی دیکە بەدەستبهێنن.  لەبەرامبەردا، کاتێک ئامانج ڕێگریکردن لە لەدەستدانی کەسێکی تر… بەردەوام بە لە خوێندنەوەی دڵەڕاوکێی کۆمەڵایەتی دەتوانێت پاڵنەری ئاکاری کۆمەڵایەتی ئەرێنی کەم بکاتەوە

پێشەکی  ئەلفرێد ئادلێر(Alfred Adler)، بیرمەندی گەورەی دەروونناسی قووڵ و یەکێک لە یەکەمین هاوکارەکانی فرۆیده، دواتر لە شیکاری دەروونی جیابووەوە و ڕێبازێکی سەربەخۆی دامەزراند بە ناوی دەروونناسی تاک(Individual Psychology). بە پێچەوانەی فرۆید کە جەختی لەسەر نائاگا و ململانێی  سێکسی دەکردەوە، ئادلێر سەرنجی لەسەر یەکپارچەبوونی کەسایەتی و ئامانجەکانی ژیان و ڕۆڵی کۆمەڵایەتی مرۆڤ بوو (Adler, 1931).  1.هەستکردن… بەردەوام بە لە خوێندنەوەی پوختەیەک لە تیۆری ئەلفرێد ئادلێر